HomeAktualności

nr 19/2017, Wysiedlenia ludności polskiej na Zamojszczyźnie

 "Z Archiwum Instytutu Zachodniego", nr 19/2017: "Wysiedlenia ludności polskiej na Zamojszczyźnie "

1775 lat temu, w nocy z 27 na 28 listopada 1942 r., Niemcy rozpoczęli na Zamojszczyźnie brutalną akcję wysiedlania ludności polskiej. Do sierpnia 1943 r. spacyfikowano ok. 300 polskich wsi i deportowano z tych terenów ponad 100 tys. osób. W ich miejsce osiedlano Niemców. Wysiedlania na Zamojszczyźnie były częścią szeroko zakrojonych planów etnicznej i rasowej przebudowy Europy i stworzenia niemieckiej „przestrzeni życiowej”. Przechowywanie w Archiwum II Wojny Światowej Instytutu Zachodniego dokumenty dają wgląd w organizację i przebieg tego przedsięwzięcia.
( Plik PDF 1.38MB

 

 

 

 

nr 18/2017, Album żołnierza niemieckiego

 "Z Archiwum Instytutu Zachodniego", nr 18/2017: "Album żołnierza niemieckiego "

17Album nieznanego żołnierza niemieckiego jest jednym z trzech zbiorów fotografii tego rodzaju przechowywanych w Archiwum II Wojny Światowej IZ. Autor-żołnierz Wehrmachtu zamieścił w nim 76 fotografii, które ukazują przygotowania do wymarszu na Polskę oraz pierwsze kilka miesięcy niemieckiej okupacji. Przeważają zdjęcia przedstawiające codzienne życie niemieckich żołnierzy, ale znajdziemy tam również fotograficzne ujęcia zniszczeń wojennych oraz ludności cywilnej, w tym Żydów.
( Plik PDF 1.4MB

 

 

 

 

nr 17/2017, Zdjęcia Alfreda Mensebacha

 "Z Archiwum Instytutu Zachodniego", nr 17/2017: "Zdjęcia Alfreda Mensebacha "

17Alfred Mensebach był członkiem niemieckiego oddziału, biorącego udział w burzeniu popowstańczej Warszawy. Niszczycielską działalność oddziału Mensebach dokumentował za pomocą aparatu fotograficznego, a wykonane wówczas zdjęcia stały się częścią sporządzonej przez niego kartoteki. Odnaleziony wkrótce po zakończeniu wojny zbiór fotografii włączony został do zasobu archiwalnego Instytutu Zachodniego i jest ważnym dokumentem do dziejów Powstania Warszawskiego.
( Plik PDF 1.3MB

 

 

 

 

nr 16/2017, Powstańcze relacje w zbiorach Instytutu Zachodniego

 "Z Archiwum Instytutu Zachodniego", nr 16/2017: "Powstańcze relacje w zbiorach Instytutu Zachodniego "

15Powstańcze relacje znajdujące się w Instytucie Zachodnim należą do najcenniejszych dokumentów z Archiwum II Wojny Światowej. Zebrane one zostały w czasie Powstania Warszawskiego oraz po jego upadku w ramach konspiracyjnej akcji dokumentacyjnej o kryptonimie „Iskra-Dog”. Relacje są wstrząsającym zapisem okrucieństwa i cierpienia, którego doświadczyli mieszkańcy Warszawy z rąk niemieckich oddziałów pacyfikacyjnych.
( Plik PDF 1.2MB

 

 

 

 

nr 15/2017, Wykaz imion dla polskich dzieci

 "Z Archiwum Instytutu Zachodniego", nr 15/2017: "Wykaz imion dla polskich dzieci"

15Pierwszego listopada 1941 r. Arthur Greiser wprowadził rozporządzeniem wykaz imion, które można było nadawać polskim dzieciom. Zawierał on w sumie ponad 450 imion męskich i żeńskich o słowiańskim rodowodzie. W ten sposób gauleiter ustanawiał kolejny, szczególnie upokarzający, środek dyskryminacji Polaków w Kraju Warty.
( Plik PDF 1.6MB

 

 

 

 

nr 14/2017, Generalny Plan Wschodni

 "Z Archiwum Instytutu Zachodniego", nr 14/2017: "Generalny Plan Wschodni"

14Generalny Plan Wschodni był, obok ludobójstwa dokonanego na Żydach, jedną z najbardziej zbrodniczych idei III Rzeszy. Zakładał on całkowite przeobrażenie struktury narodowościowej podporządkowanej Niemcom Europy. Jego głównym elementem było przesiedlenie i wymordowanie milionów Słowian. Najintensywniejsze prace nad kolejnymi wersjami planu trwały od połowy 1941 r. do połowy 1942 r., czyli w okresie zwycięskiego i szybkiego pochodu wojsk niemieckich w Związku Radzieckim. Natomiast w czerwcu 1942 r. gotowa była jego najbardziej znana koncepcja przygotowana przez Konrada Meyera za zlecenie Heinricha Himmlera. W Archiwum II Wojny Światowej znajdują się różne dokumenty związane z okolicznościami powstawania i realizacji Generalnego Planu Wschodniego.
( Plik PDF 1.2MB

 

 

nr 13/2017, Główny Urząd Powierniczy Wschód i grabież mienia polskiego

 "Z Archiwum Instytutu Zachodniego", nr 13/2017: "Główny Urząd Powierniczy Wschód i grabież mienia polskiego"

p9Główny Urząd Powierniczy Wschód był najważniejszą instytucją niemiecką, która przeprowadzała zorganizowaną grabież mienia obywateli polskich w latach okupacji niemieckiej. Odpowiadał on za masowe konfiskaty przedsiębiorstw przemysłowych, sklepów, warsztatów rzemieślniczych, aptek oraz mieszkań, należących do Polaków. Zagrabione mienie służyło m.in. do finansowania kosztów prowadzonej przez Niemcy wojny, a jego wartość można oszacowań na co najmniej 4,3 mld przedwojennych złotych polskich.
( Plik PDF 1.16MB

 

 

nr 12/2017, Tajne fotografie Marii Golusińskiej

 "Z Archiwum Instytutu Zachodniego", nr 12/2017: "Tajne fotografie Marii Golusińskiej"

p9W 1958 r. Instytut Zachodni otrzymał zbiór fotografii wykonanych w okresie okupacji niemieckiej przez Polkę Marię Golusińską. Zdjęcia te przedstawiają transport mieszkańców Ostrzeszowa do obozu koncentracyjnego oraz skromną ceremonię ślubną w prywatnym mieszkaniu. Są one często reprodukowane w różnych publikacjach, niejednokrotnie bez podania okoliczności ich powstania. Warto jednak znać historię powstania tych fotografii oraz ich autorkę.
( Plik PDF 1.16MB

 

 

 

 

 

 

nr 11/2017, Listy wynagrodzeń katów niemieckich

 "Z Archiwum Instytutu Zachodniego", nr 11/2017: "Listy wynagrodzeń katów niemieckich"

p9W listopadzie 1946 r. strażnik więzienny odnalazł na podwórzu Sądu Grodzkiego przy ul. Młyńskiej w Poznaniu listy wynagrodzeń, które otrzymywali kaci niemieccy, pełniący służbę w więzieniu znajdującym się przy tej samej ulicy. Ocalałe materiały trafiły do Sekcji Dokumentacyjnej Instytutu Zachodniego, na ręce Karola Mariana Pospieszalskiego, który włączył je do gromadzonego zasobu archiwalnego. Obecnie znajdują się w Archiwum II Wojny Światowej Instytutu Zachodniego. Dokumenty te są wstrząsającym dowodem poświadczającym wykonywanie wyroków śmierci na Polakach w poznańskim więzieniu przy ul. Młyńskiej oraz w innych tego rodzaju placówkach na terenie Kraju Warty. Są także przykładem funkcjonowania niemieckiej biurokracji w okresie okupacji.
( Plik PDF 1.16MB

 

 

 

 

nr 10/2016, Relacja o ukrywaniu dziecka żydowskiego w polskiej rodzinie

 "Z Archiwum Instytutu Zachodniego", nr 10/2016: "Relacja o ukrywaniu dziecka żydowskiego w polskiej rodzinie"

p9W Archiwum II Wojny Światowej Instytutu Zachodniego znajduje się dokument opatrzony adnotacją: „Przechowywanie dziecka żydowskiego w polskiej rodzinie – Poznań”. Są to wspomnienia poznańskiego prozaika Janusza Przybysza złożone wiele lat po wojnie. Wynika z nich, że jego rodzicie ukrywali w okresie okupacji niemieckiej żydowską dziewczynkę. Dzięki ich heroicznej i bezinteresownej postawie Debora Halter uniknęła pewnej śmierci. Niezwykła jest zarówno sama relacja, mimo pytań i wątpliwości, które nasuwają się przy lekturze, jak i motywy jej sporządzenia.
( Plik PDF 1.2MB

 

 

 

 

nr 9/2016, Niemieckie afisze propagandowe

 "Z Archiwum Instytutu Zachodniego", nr 9/2016: "Niemieckie afisze propagandowe"

p9W nazistowskich Niemczech propaganda polityczna stosowana była na niespotykaną wcześniej skalę. Jednym z jej popularniejszych nośników były afisze. W 1944 r., w obliczu nadciągającej klęski, Niemcy zorganizowali również w Kraju Warty dużą akcję propagandową z wykorzystaniem plakatów. Jej odbiorcami byli Polacy. W ramach tego przedsięwzięcia, któremu patronował okręgowy urząd do spraw narodowościowych, pojawiły się w witrynach sklepowych dwujęzyczne afisze wymierzone w aliantów i ich sojusz. W Archiwum II Wojny Światowej Instytutu Zachodniego przechowywanych jest kilka sporządzonych wówczas plakatów propagandowych.
( Plik PDF 2MB

 

 

 

 

Więcej artykułów…

Go to top